Zakończenie sesji egzaminacyjnej to dla wielu studentów moment, w którym ruszają na poszukiwania pracy sezonowej. Wybór odpowiedniej formy zatrudnienia ma kluczowe znaczenie dla ich finansów. To właśnie rodzaj podpisanej umowy decyduje o tym, czy zarobione pieniądze trafią w całości do kieszeni żaka, czy też zostaną pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina, że choć brak składek oznacza wyższą wypłatę „na rękę”, to ich opłacanie niesie ze sobą wymierne korzyści – buduje przyszły kapitał emerytalny oraz daje realne prawo do świadczeń w razie choroby, ciąży czy wypadku.
Oto szczegółowy przewodnik po wakacyjnych umowach, przygotowany na podstawie wytycznych ZUS.
💼 Umowa o pracę – pełna ochrona od pierwszego dnia
W przypadku umowy o pracę status studenta oraz wiek nie mają żadnego znaczenia. Każdy pracownik zatrudniony na tej podstawie podlega pełnemu systemowi ubezpieczeń.
- Obowiązkowe składki: Pracodawca musi odprowadzać składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe, chorobowe oraz zdrowotne.
- Czas na zgłoszenie: Firma ma dokładnie 7 dni od momentu rozpoczęcia pracy na zgłoszenie nowego pracownika do ZUS.
- Korzyści: Konto w ZUS jest zasilane od pierwszego dnia. Pracownik zyskuje prawo do płatnego zwolnienia lekarskiego (zasiłku chorobowego), świadczeń powypadkowych oraz buduje kapitał na przyszłą emeryturę.
💡 Wskazówka ZUS: „To, czy zostaliśmy zgłoszeni do ubezpieczeń społecznych i od jakiego dnia, możemy sprawdzić na swoim koncie w eZUS. Jeśli takiego nie posiadamy, warto je założyć. Podobnie jak kontrolujemy konto w banku, warto sprawdzać też nasze »konto« w ZUS. Widzimy tam nie tylko zgłoszenia, ale też możemy zweryfikować, czy składki są odprowadzane od właściwej podstawy” – informuje Wojciech Ściwiarski, rzecznik prasowy ZUS w województwie mazowieckim.
🤝 Umowa zlecenie – wyższa wypłata, ale bez poduszki finansowej
To zdecydowanie najpopularniejsza forma dorabiania w trakcie wakacji. Umowa zlecenie pozwala studentom, którzy nie ukończyli 26. roku życia, na zatrudnienie bez jakichkolwiek składek ZUS.
Dzięki temu student otrzymuje wyższą pensję netto (działa tu również tzw. zerowy PIT dla młodych). Ceną za to jest jednak brak prawa do zasiłku chorobowego czy świadczeń w razie wypadku przy pracy.
Zwolnienie z opłacania składek z tytułu umowy zlecenia obowiązuje od dnia przyjęcia na studia do dnia, w którym:
- Uczelnia skreśli daną osobę z listy studentów.
- Student złoży egzamin dyplomowy (obroni pracę licencjacką lub magisterską).
- Złoży ostatni wymagany planem studiów egzamin (w przypadku kierunków lekarskich, lekarsko-dentystycznych oraz weterynarii).
- Zaliczy ostatnią przewidzianą w planie praktykę (w przypadku farmacji).
🚨 Wyjątek od reguły: Student zapłaci pełne składki od umowy zlecenia, jeśli podpisze ją z własnym pracodawcą (u którego pracuje już na umowę o pracę) lub jeśli podpisze ją z inną firmą, ale będzie ją wykonywał na rzecz swojego stałego pracodawcy.
⚠️ Pułapka „okienka” między licencjatem a magistrem
To najczęstszy błąd popełniany przez młodych ludzi. Absolwenci studiów I stopnia często żyją w przekonaniu, że status studenta przysługuje im nieprzerwanie przez całe wakacje, aż do rozpoczęcia studiów II stopnia. To mit, przed którym ostrzega ZUS.
Osoba poniżej 26. roku życia, która obroniła licencjat w czerwcu, od dnia złożenia egzaminu dyplomowego do 30 września formalnie nie jest studentem. W tym okresie każda zawarta umowa zlecenie staje się w pełni oskładkowana!
- Obowiązek pracownika: Student ma prawny obowiązek poinformować swojego zleceniodawcę o fakcie obrony pracy licencjackiej.
- Obowiązek pracodawcy: Zleceniodawca musi niezwłocznie zgłosić takiego pracownika do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego na okres wakacyjny. Status studenta „wróci” dopiero od 1 października, wraz z oficjalnym rozpoczęciem studiów magisterskich.
Warto wiedzieć: Statusu studenta w świetle przepisów ZUS nigdy nie posiadają uczestnicy studiów doktoranckich oraz podyplomowych – nawet jeśli nie ukończyli jeszcze 26. roku życia.
🎨 Umowa o dzieło – zasady dla wszystkich jednakowe
Umowa o dzieło (tzw. umowa rezultatu) charakteryzuje się tym, że nie rodzi obowiązku ubezpieczeń społecznych dla nikogo – niezależnie od wieku czy statusu ucznia i studenta.
Praca na umowę o dzieło oznacza, że zarobek nie jest pomniejszany o ZUS, ale okres ten nie wlicza się do przyszłej emerytury, a wykonawcy nie przysługują żadne świadczenia chorobowe.
Podobnie jak przy zleceniu, pełne oskładkowanie umowy o dzieło wkracza w momencie, gdy jest ona zawierana z własnym pracodawcą lub wykonywana na jego rzecz.
Źródło: www.zus.pl
